Neurofizjologia świądu

Uczucie ostrego świądu to odpowiedź z receptorów czuciowych, prowadząca do drapania. Do niedawna uważano, że mechanizm przewodzenia świądu i bólu jest taki sam, wobec czego świąd uznawano za rodzaj bólu o niższym progu. Obecnie w literaturze znajduje się coraz więcej wzmianek na temat odrębnego dla świądu mechanizmu przewodzenia. Za świąd odpowiadają polimodalne włókna C, których wolne zakończenia w naskórku i górnej części skóry właściwej pełnią rolę nocyreceptorów, które mogą zostać pobudzone bezpośrednio (stymulacja mechaniczna, termiczna, elektryczna i chemiczna), ale również przez uwolnione mediatory. W procesie świądu uczestniczy wiele substancji pełniących rolę mediatorów, wśród nich m.in. histamina, serotonina, wazoaktywny peptyd jelitowy czy interleukiny. Mediatory wywołują świąd poprzez bezpośrednie pobudzenie receptorów na wolnych zakończeniach nerwowych lub pośrednio poprzez uwolnienie histaminy.

Rodzaje świądu

W oparciu o różne kryteria można wyróżnić kilka rodzai świądu. Na postawie przeprowadzonych badań klinicznych, z uwagi na przebieg reakcji świądowej, wyróżnia się: świąd izolowany, świąd z pieczeniem i kłuciem lub świąd wywołany bodźcami mechanicznymi, elektrycznymi lub kontaktem z wodą.

Innym kryterium w podziele świądu jest lokalizacja reakcji. Kierując się tym kryterium można mówić o świądzie miejscowym, świądzie uogólnionym oraz świądzie o zmiennej lokalizacji. Równie ważny jest czas utrzymywania się świądu skóry. Świąd utrzymujący się dłużej niż 6 tygodni jest określany mianem świądu przewlekłego i może być sygnałem chorób dermatologicznych, układowych, endokrynologicznych i metabolicznych oraz niektórych nowotworów.

Świąd jako odczucie subiektywne

Odczucie świądu jest odczuciem subiektywnym. Pacjenci opisują świąd jako doznanie dotkliwe, męczące i utrudniające funkcjonowanie. Przewlekły świąd, podobnie jak przewlekły ból, powoduje obniżenie jakości życia zawodowego, rodzinnego i społecznego oraz ogranicza aktywność zawodową. Wielu pacjentów zamiast na typowe odczucie świądu skarży się na mrowienie, pieczenie i suchość. Swędzenie skóry może wystąpić nagle i mieć charakter napadowy, nasilać się stopniowo, a w rzadkich przypadkach nawet występować bez przerwy.